Handleidingen & video's
Proefvlak
In het kort: een proefvlak wordt gemeten vanaf één enkel punt, gemarkeerd met een piket, in vijf handelingen — het boomhout met de relascoop, het hakhout per kwadrant, het staakhout in een cirkel van 10 m, de verjonging in drie kleine cirkels op de grond, het liggende dode hout langs drie lijnen. Deze handleiding volgt de volgorde van de handelingenbalk. De vijf handelingen vormen één enkele opname, die maar één credit kost — zie De credits.
De opname wordt gestart met de knop Proefvlak van een observatie — zie de handleiding Observaties.
Voordat u vertrekt
- Kalibreer de relascoop eens en voor altijd: Instellingen ▸ Apparaatconfiguratie ▸ Relascoopconfiguratie (handleiding Instellingen). Zonder kalibratie kloppen de tellingen Boomhout niet.
- Teken uw percelen: buiten elk perceel van het domein is de knop Proefvlak grijs. Het perceel dient ook als geheugen: de boomsoorten en de concurrerende vegetatie die u er noteert, worden u bij de volgende opnamen als eerste aangeboden.
- Neem een piket mee (of een markeerspuitbus) en, als u de afstanden wilt controleren, een meetlint.
- Een iPhone Pro (met LiDAR) tekent de meetlat, de transecten en de verjongingscirkels op de grond. Op een ander model kan alles ook worden gemeten, maar de afstanden worden met het meetlint of op het oog afgelezen.
Het invoerscherm
Tik op Proefvlak: het camerabeeld opent. De vijf handelingen gebeuren vanuit hetzelfde scherm.
- Kies de handeling in de bovenste balk: Boomhout, Hakhout, Staakhout, Verjong. of Dood hout. U gaat vrij van de ene naar de andere, in de volgorde die u wilt: elke handeling bewaart haar keuzes en haar metingen.
- Tel met de ontspanknop (de handeling Verjong. heeft er geen: alles wordt daar op een fiche genoteerd). De banner onderaan herinnert aan de laatste meting van de handeling en haar totaal; de pijl ↶ maakt de laatste invoer van de huidige handeling ongedaan.
- Tik op Afsluiten: alles wat u hebt ingevoerd, alle handelingen samen, wordt opgeslagen in één enkele opname, die maar één credit kost. Als u afsluit zonder iets te hebben ingevoerd, wordt er niets opgeslagen en geen credit afgeschreven.
Stap 0 — Het middelpunt van het proefvlak
- Op het punt aangekomen, maakt u de observatie aan: die legt uw positie vast.
- Zet de piket in het midden van het proefvlak. De hele meting vertrekt ervan: de waarnemingen Boomhout, de meetlat voor hakhout en staakhout, de drie verjongingscirkels, de drie transecten van het dode hout.
- Tik op Proefvlak: het camerabeeld opent op de handeling Boomhout.
Stap 1 — Boomhout: de relascooprondgang
Wat wordt geteld: de meetbare bomen — vanaf de klasse PB (17,5 cm diameter) — levend, afstervend of staand dood, waarvan de stam op 1,30 m buiten de relascoopmarkeringen uitsteekt.
Waar u staat: bij de piket, zonder te bewegen. U draait om uw as, meer niet.
- Richt op elke boom op een hoogte van 1,30 m. Is hij breder dan de opening tussen de markeringen, dan telt hij; smaller telt hij niet. Een grensboom (even breed als de markeringen) telt de ene keer wel en de andere keer niet.
- Kies zijn boomsoort (links), zijn diameterklasse — PB (17,5 tot 27,5 cm), BM (27,5 tot 47,5 cm), GB (47,5 tot 67,5 cm), TGB (67,5 cm en meer) — en zijn afstandsband: ≤ 10 m, 10 tot 30 m of > 30 m.
- Een afstervende of staand dode boom? Vink hem aan in het paneel Gezondheid. Hij wordt hier geteld, nooit in de handeling Dood hout, die alleen het hout op de grond betreft.
- Druk af. Het azimut wordt vanzelf vastgelegd. Ga door tot u de volledige ronde hebt gemaakt.
Een boomsoort die u in het perceel nog niet bent tegengekomen? Tik op Andere: twee knoppen, Loofboom en Naaldboom, openen er direct onder; kies het type en daarna de boomsoort in de volledige lijst — die komt meteen bij de boomsoorten van het perceel. Een tweede tik op Andere sluit de twee knoppen. Hetzelfde geldt in Hakhout en Staakhout.
De zoom bestaat alleen in Boomhout: hij helpt om verre bomen te viseren. Bij het openen is er altijd een niveau aangevinkt — x1 de eerste keer, daarna het niveau dat u het laatst hebt gekozen, bewaard van opname tot opname. De waarnemingen Boomhout dienen ook om het GPS-middelpunt van het proefvlak te berekenen, dat met de opname wordt opgeslagen.
Stap 2 — Hakhout: de kwadrantmethode
Wat wordt geteld: in elk van de vier kwadranten van de horizon de hakhoutloot die het dichtst bij de piket staat, binnen 10 m — één per kwadrant, vier in totaal.
Waar u staat: bij de piket.
Welke stam hoort bij het hakhout? Een hakhoutloot is een levende stam waarvan de voet op minder dan 30 cm van een buur van dezelfde boomsoort staat, met een diameter van 7,5 tot 17,5 cm op 1,30 m. Negeer in elk kwadrant dikkere stammen: ze bepalen niet welke loot het dichtst staat.
| Stam | Gebaar |
|---|---|
| Minder dan 7,5 cm | Verjong., buiten het grondvlak |
| 7,5 tot 17,5 cm, buur van dezelfde soort binnen 30 cm | Hakhout |
| 7,5 tot 17,5 cm, alleenstaand | Staakhout |
| Meer dan 17,5 cm, ook op een stoof | Boomhout, met de relascoop, met categorie en gezondheidstoestand |
De horizon is verdeeld in vaste kwadranten, ten opzichte van het noorden: 0–100 gr, 100–200 gr, 200–300 gr, 300–400 gr (0–90°, 90–180°, 180–270°, 270–360°). U hoeft niets te kiezen: de koers van de waarneming wijst het kwadrant aan.
- Zet de piket in de app (alleen de eerste keer — iPhone Pro): richt het dradenkruis op de voet van de piket en tik op Ik sta bij de piket. Een cirkel markeert hem op de grond. Deze piket dient daarna voor alle handelingen: Staakhout, Verjong. en Dood hout nemen hem over.
- Richt op de dichtstbijzijnde loot van het kwadrant. De meetlat op de grond vertrekt bij de piket en volgt uw waarneming, met een verdeling per meter tot 10 m.
- Lees de verdeling af aan de voet van de loot, zet die over op de schuifregelaar rechts (1 tot 10 m), kies de boomsoort en de klasse D10 of D15, en druk af. Een boog op de grond, met de piket als middelpunt, volgt de schuifregelaar: wanneer die aan de voet van de loot passeert, is de afstand juist — ook als de loot niet in het verlengde van de meetlat staat.
- Het paneel Kwadranten toont de stand van de vier: opgenomen (met de afstand), leeg, of nog te doen.
- Geen hakhout binnen 10 m in een kwadrant? Tik op Leeg kwadrant. Dat is een geldige waarde, die in de berekening meetelt.
- Een loot die verder staat dan de loot die al in hetzelfde kwadrant is opgenomen, vraagt om bevestiging: de dichtstbijzijnde telt.
- Bij het afsluiten worden de kwadranten die u niet hebt opgenomen aangevuld als lege kwadranten zodra er minstens één kwadrant is opgenomen: het hakhout wordt altijd met vier punten opgeslagen.
Stap 3 — Staakhout: de cirkel van 10 m
Wat wordt geteld: alle staken — klassen D10 (7,5 tot 12,5 cm) en D15 (12,5 tot 17,5 cm) — die op minder dan 10 m van de piket staan. Eén staak per druk.
Waar u staat: bij de piket.
- Richt op elke staak. De meetlat op de grond laat u zien of de voet binnen of buiten 10 m staat; de boog van de schuifregelaar komt aan de voet te liggen zoals bij Hakhout.
- Zet de afgelezen afstand over op de schuifregelaar (0,5 tot 10 m), kies de boomsoort en de klasse, druk af.
- Maak de volledige ronde zonder er een te vergeten: draai langzaam, in één richting.
- Geen staken in de cirkel? Tik op Geen staakhout en bevestig. Het proefvlak telt dan als nul in de diagnose, in plaats van te worden genegeerd. Een staak die daarna wordt geteld, haalt deze vermelding weg.
Stap 4 — Verjong.: de verjonging in drie cirkels op de grond
Wat wordt genoteerd: de verjonging — zaailingen die niet uit een stobbe komen, met een diameter onder 7,5 cm — in drie cirkels met een straal van 1,5 m, met het middelpunt op 5 m van de piket, op de azimuts 67, 200 en 333 gr (60°, 180°, 300°). De cirkels vallen halverwege tussen de transecten van het dode hout: wie de transecten afloopt, vertrapt ze nooit. Voor elke cirkel: de zaailingen per boomsoort en per hoogteklasse, de vraat door wild, de concurrerende vegetatie.
Waar u staat: aan de rand van elke cirkel, zonder erin te stappen — om de zaailingen die u noteert niet te vertrappen.
Een cirkel bereiken
- Eerst de piket. Als die al in Hakhout, Staakhout of Dood hout is gezet, neemt Verjong. hem over. Zo niet, richt dan het dradenkruis op de voet van de piket en tik op Ik sta bij de piket.
- Kies een cirkel in het paneel Cirkel, links. Alleen die cirkel wordt op de grond getekend, met een stippelpad vanaf de piket. Een pijl en de afstand leiden u erheen ("Cirkel 67 gr op 3,8 m").
- Op minder dan 2,5 m van het middelpunt trilt de telefoon: "Cirkel bereikt — blijf aan de rand". De ring van 1,5 m wordt op de grond getekend, met het middelpunt gemarkeerd. Als u de cirkel betreedt, herinnert het scherm u eraan: "U staat in de cirkel: let op de zaailingen".
- Open de Cirkelfiche — de knop onder de cirkels, of een tweede tik op de gekozen cirkel — en noteer wat u ziet (hieronder).
- Kies de volgende cirkel: de begeleiding vertrekt vanaf waar u bent, zonder terug te gaan naar de piket. Er valt niets te "beëindigen": van cirkel wisselen volstaat.
Een stam telt als zijn voet binnen de getekende ring staat: u beoordeelt dat op het oog. Ook de hoogten schat u op het oog.
Het paneel Cirkel toont de stand van elke cirkel: ✓ gemeten, ∅ geen zaailingen, ⊘ niet representatief, niets als hij nog niet is gemeten. De banner vat de gekozen cirkel samen: "Cirkel 67 gr · 2 boomsoort(en) · gemeten ✓". In Verjong. is er geen dradenkruis en geen ontspanknop: alleen Afsluiten blijft onderaan het scherm.
De cirkelfiche
Bij het openen van een cirkel is de fiche leeg: er wordt geen boomsoort en geen vegetatie vooraf aangeboden. Ze leest van boven naar beneden, in de volgorde van de vaststelling.
- Cirkel niet representatief — de eerste vaststelling bij aankomst. Valt de cirkel op een pad, een bosrand, een stobbe? Kies de Reden — Pad, ruiterpad, Bosrand, Buiten het domein, Obstakel (stobbe, takhout, sloot) of Anders (te specificeren) —, daarna Als niet representatief markeren… en bevestig. De cirkel valt buiten de statistieken; wat u erin had genoteerd, blijft bewaard. ‘Niet representatief’ verwijderen neemt hem weer op.
- Geen zaailingen — één tik, zonder bevestiging: de cirkel is bekeken en draagt geen enkele zaailing. De knop wordt grijs zodra een boomsoort is genoteerd; een tweede tik haalt de keuze weg.
- Zaailingen per boomsoort — Boomsoort toevoegen opent de lijst van de boomsoorten van het perceel, daarna Andere boomsoort…. De boomsoort wordt alleen aan deze cirkel toegevoegd en opent als luik, met vier kolommen:
- < 0,5 m: de bedekking van de kleine zaailingen in de cirkel — enkele, 5–15 %, 15–30 %, > 30 %;
- H1 (0,5–1,5 m), H2 (> 1,5 m, Ø < 2,5 cm), H3 (Ø 2,5–7,5 cm): het aantal stammen in de cirkel — Geen, 1–4, 5–10, > 10. "Geen" noteert uitdrukkelijk nul; een klasse zonder gekozen knop wordt niet genoteerd;
- dwars daarop de Vraat van de boomsoort: Geen, Minstens 1, > 50 % van de zaailingen aangetast, of NR (niet opgenomen).
- Concurrerende vegetatie — Vegetatie toevoegen opent de vegetatie van het perceel, daarna Andere vegetatie…: kies de groep (Bramen en klimplanten, Varens, Grassen en russen, Heide en dwergstruiken, Lage struiken, Stikstofminnende kruiden) en daarna de plant. Ze komt in de lijst van het perceel en wordt u bij de volgende opnamen in dit perceel aangeboden. Het luik heeft drie kolommen: Bedekking (dezelfde grenzen als de zaailingen), Hoogte (< 30 cm, 30 cm–1 m, > 1 m) en Zaailingen overgroeid (ja / nee). Hindert niets de zaailingen? Geen concurrentie, grijs zodra een vegetatie is genoteerd.
- Eén luik tegelijk open; gesloten vat het zijn keuzes samen op één regel. Een tweede tik op een gekozen knop haalt de keuze weg.
- Verwijderen, onderaan een open luik, haalt de boomsoort of de plant uit de cirkel. Een boomsoort die zonder enige keuze is toegevoegd, verdwijnt bij het sluiten.
- De fiche sluit u met Sluiten, zonder iets te bevestigen: elke keuze wordt bij de tik opgeslagen en maakt u ongedaan met ↶.
- Een cirkel zonder zaailingen houdt zijn fiche: noteer er toch de concurrerende vegetatie — vaak verklaart die het ontbreken van zaailingen.
- "Bezig met plaatsbepaling — beweeg langzaam over de grond": de iPhone bepaalt zijn plaats in de ruimte; de cirkel verschijnt na enkele seconden. De fiche blijft bereikbaar.
- "Begeleiding niet beschikbaar: plaats de cirkel met het kompas, 5 m van de paal op 67 gr": uw iPhone ondersteunt de begeleiding niet. Bepaal het middelpunt met het meetlint en het kompas; de fiche werkt op dezelfde manier.
Stap 5 — Dood hout: het hout op de grond, langs drie transecten
Wat wordt geteld: elk stuk dood hout op de grond dat een van de drie lijnen kruist, per diameterklasse op het kruispunt: D10, D15, D20, D30, D50, >D50.
Waar u staat: al lopend langs elke lijn van 20 m, vanaf de piket, op de azimuts 0, 133 en 267 gr (0°, 120°, 240°).
- Kies het transect in het linkerpaneel. Een pijl wijst u de richting ervan.
- Tik bij de piket op Ik sta bij de piket — starten. De lijn verschijnt op de grond, met een verdeling per meter en een markering op 20 m. Als de piket al in een andere handeling is gezet, brengt de app u er eerst naartoe terug; als u te ver van de piket lijkt te staan, vraagt ze om bevestiging voordat ze start. De controleregel geeft aan op welke afstand de GPS u plaatst van het midden van uw waarnemingen Boomhout — in het oranje boven 10 m: controleer uw piket.
- Loop over de lijn: een pijl houdt u erop (Loop rechtdoor, Draai, Keer terug naar de lijn, Keer om) en de afgelegde afstand wordt getoond. Het al afgelegde deel kleurt wit.
- Kies bij elk stuk dat de lijn kruist zijn klasse — gemeten op het kruispunt, niet aan het dikke eind — en druk af. De afstand langs de lijn wordt vastgelegd; het paneel telt uw stukken per deel (0–10 m en 10–20 m). Een stuk dat buiten de 20 m wordt geteld, vraagt om bevestiging.
- Op 20 m trilt de telefoon. Keer terug naar de piket vóór het volgende transect: die terugkeer zet de begeleiding op nul.
- Geen enkel stuk op een transect? Tik op Leeg transect en bevestig: het telt als een volume van nul.
- Een stuk dat de lijn twee keer kruist (gebogen tak) telt twee keer. Een stuk dat de lijn alleen raakt zonder haar te kruisen, telt niet.
- Wijkt het transect zichtbaar af van een bekend herkenningspunt? Richting corrigeren (−1° / +1°) draait de drie lijnen — en de verjongingscirkels mee; de correctie wordt opgeslagen.
- "Bezig met plaatsbepaling — beweeg langzaam over de grond": de iPhone bepaalt zijn plaats in de ruimte. Beweeg enkele seconden over de grond; u kunt intussen tellen, zonder afstand.
- "Kalibreer het kompas (teken een 8)": de koers is onnauwkeurig en de lijn wordt gestippeld getoond. Beschrijf een 8 met de telefoon.
- "Begeleiding niet beschikbaar: tel aan de hand van uw kompas": uw iPhone ondersteunt de begeleiding niet. Het tellen werkt, door de richting met het kompas te volgen.
Bij het afsluiten: het perceel van de meting
Tik op Afsluiten: de vijf handelingen worden opgeslagen in één enkele opname, die op de kaart in het middelpunt van het proefvlak wordt geplaatst en opgeborgen in het perceel waarin dat middelpunt ligt.
Soms valt het middelpunt in een naburig perceel van het perceel waar u de invoer begon — een proefvlak vlak bij een grens. De app meldt het u (Perceel van de meting) en laat u kiezen: Tellen in het perceel van het middelpunt, of Tellen in het perceel waar u begonnen bent. Uw keuze wordt bewaard.
Het overzicht van het proefvlak
Het overzicht verschijnt bij het afsluiten, en later vanuit het detail van de observatie. Bovenaan, altijd zichtbaar, staat het topografische schema: boomhout, staken en hakhout rond de piket geplaatst volgens azimut en afstand — één kleur per diameterklasse, één nummer per boomsoort —, en de drie verjongingscirkels met hun stand (✓ ∅ ⊘).
Daarna volgen één sectie per uitgevoerde handeling — Boomhout, Staakhout, Hakhout, Verjonging, Dood hout —, en dan de sectie Boomsoorten. Alle secties zijn gesloten bij het openen: hun kop toont een kerngetal, en een tik opent of sluit ze.
| Sectie | Ingeklapte kop | Bij het openen |
|---|---|---|
| Boomhout | G (m²/ha) · N (stammen/ha) van de levende bomen | grondvlak en stamtal per klasse en per boomsoort; apart de afstervende en de staand dode bomen; kruistabellen met de schakelaar Percentages |
| Staakhout | G · N | stamtal en grondvlak per hectare, per klasse en per boomsoort |
| Hakhout | G · N | dichtheid en grondvlak volgens de kwadrantmethode; de tabel van de vier kwadranten |
| Verjonging | dichtheid en gebruikte cirkels, bijvoorbeeld "2 830 stammen/ha · 2 / 3 cirkels", of "Geen zaailingen · 3 / 3 cirkels" | dichtheid per boomsoort en per hoogteklasse; per boomsoort frequentie, bedekking, score en vraat; de concurrerende vegetatie; de uitgesloten cirkels en hun reden |
| Dood hout | V van het totale dode hout (m³/ha) | Totaal dood hout = staand dood + liggend, daarna het detail; het afstervende hout apart, cursief, nooit opgeteld; tabellen met de schakelaar % Volume / Aantal |
| Boomsoorten | de overheersende boomsoort en haar aandeel | één regel per ingevoerde boomsoort — gegroepeerd per geslacht zodra twee soorten van hetzelfde geslacht voorkomen, de soorten ingesprongen —, met hun grondvlak in boomhout, hakhout en staakhout, en een regel Totaal |
Een ⚠ op een kop wijst op een vermelding die u in de sectie moet lezen:
- Boomhout: een stam in een onmogelijke cel (PB of BM verder dan 30 m) — controleer de klasse of de afstand;
- Hakhout: Onvolledige proefvlakte — één tot drie lege kwadranten, dichtheid en grondvlak dienovereenkomstig gecorrigeerd —, of Onvolledige stammen — een loot zonder diameter of zonder afstand;
- Verjonging: een niet representatieve cirkel, uitgesloten van de berekening.
De statistieken van uw proefvlakken vindt u, perceel per perceel, terug in de handleiding Analyse.
Opname hervatten
Bent u te vroeg afgesloten — een kwadrant hakhout vergeten, een verjongingscirkel nog niet gedaan? Opname hervatten, in het overzicht of vanuit het detail van de observatie, opent dezelfde opname opnieuw, met dezelfde piket en wat u al had ingevoerd. Vul aan en tik daarna op Afsluiten: de opname wordt bijgewerkt zonder nieuwe credit.
Een opname corrigeren
Een invoerfout wordt achteraf gecorrigeerd, in het veld net zo goed als op kantoor. In het overzicht — bij het afsluiten, of later vanuit het detail van de observatie — opent Bomen bewerken de lijst van de opname: de bomen, boomhout en staken, een sectie Hakhout met de opgenomen kwadranten, en een sectie Verjonging met de drie cirkels.
- Een boom corrigeren: tik erop — boomsoort, stadium, diameterklasse, gezondheidstoestand, band of afstand.
- Een hakhoutpunt corrigeren: tik erop — boomsoort, klasse D10 / D15, afstand van 1 tot 10 m.
- Een verjongingscirkel corrigeren: tik erop — zijn fiche opent opnieuw zoals u haar hebt achtergelaten, en alles is er te corrigeren: geen zaailingen, klassen, bedekkingen, vraat, concurrerende vegetatie, niet representatief.
- Verwijderen: veeg de regel naar links. Een boom verdwijnt uit de opname; een hakhoutpunt laat zijn kwadrant leeg — het hakhout houdt zijn vier kwadranten, en de dichtheid wordt herberekend zoals bij een proefvlak met een leeg kwadrant.
- Het kwadrant, het azimut, het tijdstip en de positie zijn veldmetingen: ze zijn niet te wijzigen.
Van boomsoort wisselen. De lijst biedt eerst de boomsoorten aan die al in het perceel zijn aangetroffen, loofbomen en daarna naaldbomen, met de huidige boomsoort aangevinkt; het type volgt de gekozen boomsoort. Een nieuwe boomsoort? Andere boomsoort…, daarna Loofboom of Naaldboom, opent de volledige lijst, en de gekozen boomsoort komt bij die van het perceel.
Bij het sluiten van de lijst worden statistieken, tabellen en schema herberekend. Een correctie verbruikt geen credit. Om veel regels in één keer te corrigeren, of een GPS-positie, gebruikt u de spreadsheet: zie Excel › Importeren.
Samengevat
| Handeling | Waar | Wat | Afstand |
|---|---|---|---|
| 0 — Middelpunt | — | de piket zetten | — |
| 1 — Boomhout | bij de piket, zonder te bewegen | bomen ≥ PB die buiten de markeringen uitsteken | gekozen band |
| 2 — Hakhout | bij de piket | de dichtstbijzijnde loot van elk kwadrant | meetlat op de grond → schuifregelaar |
| 3 — Staakhout | bij de piket | alle staken binnen 10 m | meetlat op de grond → schuifregelaar |
| 4 — Verjong. | aan de rand van drie cirkels van 1,5 m, op 5 m van de piket | zaailingen per boomsoort en hoogte, vraat, concurrerende vegetatie | begeleiding tot de cirkel |
| 5 — Dood hout | op drie lijnen van 20 m | de stukken op de grond die de lijn kruisen | langs de lijn |
Eén opname, vijf handelingen, één credit — hervatten en corrigeren zijn gratis.
En dan
- Terug naar de observaties — de andere manieren om een observatie aan te vullen
- De diagnose van uw proefvlakken — perceel per perceel
- De credits — wat een credit telt, en hoe u er bijkoopt